MAARSCHALKERWEERD & ZOON

Amsterdam - RK Onze Lieve Vrouwekerk

Amsterdam - SO Moeder Godskerk

afbeelding 1: situatie augustus 1970

Afbeelding 2: situatie november 2014

Gezocht

· Foto of tekening van het orgel voor de ombouw van 1903; foto van de oude speeltafel voor 1962

Geschiedenis

Het orgel in de RK Redemptoristen kerk van Onze Lieve Vrouwe Onbevlekte Hart van Maria in Amsterdam is in 1859 gebouwd door broeder Caspar Rettler CssR (Congregatio Sanctissimi Redemptoris), met gebruikmaking van Loret pijpwerk en enig pijpwerk van rond 1800. In 1886 bouwt de firma Maarschalkerweerd & Zoon het instrument om, waarbij deze onder meer een crescendokast toevoegt, enkele registers vervangt of wijzigt en de intonatie aanpast. Zo lijken de Gamba 8 vt de Salicionaal 8 vt van plaats te wisselen, komt er een nieuwe Basson Hobo 8 vt en worden verschillende registers een halve toon naar boven opgeschoven en/of van expressions voorzien. In 1903 wijzigt dezelfde orgelmaker het instrument nogmaals. de kast wordt in tweeën gesplitst, de tractuur wordt gepneumatiseerd, het orgel krijgt een vrije speeltafel en een nieuwe windvoorziening met drie régulateurs. Op het hoofdmanual maakt de Trompet 4 vt B plaats voor een nieuw, doorlopend exemplaar. Het pedaal krijgt twee extra tonen en wordt uitgebreid met een Contrabas 16 vt op een aparte lade. In 1962 word door de firma Adema-Schreurs o.m. de tractuur geëlectrificeerd, de dispositie gewijzigd en de klavieromvang vergroot. Nadat de paters Redemptoristen kerk en klooster verlaten, koopt de Syrisch-orthodoxe Kerk in 1985 het kerkgebouw voor haar erediensten, terwijl de RK diensten worden gecontinueerd. Wegens restauratie-werkzaamheden aan het gebouw wordt het orgel van 1994 tot 2002 opgeslagen, waarna het door de firma Flentrop wordt teruggeplaatst. In de jaren 2010 wordt de kast vanwege verzakkingsgevaar met externe balken gestut.

Dispositie 1859

· Kastontwerp: onbekend

· Pedaal C-c': Subbas 16 vt, Octaafbas 8 vt, Violon 8 vt, Bazuin 16 vt, Trompet 8 vt

· Manuaal I C-f''': Bourdon 16 vt, Prestant 8 vt, Holpijp 8 vt, Viola di Gamba 8 vt, Octaaf 4 vt, Fluit 4 vt, Quint 3 vt, Octaaf 2 vt, Mixtuur IV, Cornet D V, Trompet 8 vt , Clairon 4 vt B

· Manuaal II C-f''' Salicionaal 16 vt D, Fluit 8 vt, Bourdon 8 vt, Salicionaal 8 vt, Fluit 4 vt, Gemshoorn 4 vt, Woudfluit 2 vt, Hautbois 8 vt

· Koppels: vermoedelijk P+I, P+II, I+II

· Crescendokast:-

· Speelhulpen: afsluitingen, ventiel, calcantenschel

· Tractuur: mechanische sleepladen

· Winddruk: onbekend

· Bijzonderheden: Holfluit 8 vt is van hout (grenen), Fluit 8 vt is conisch

Dispositie 1886

· Kastontwerp: oude kast

· Pedaal C-c': Subbas 16 vt, Octaaf 8 vt, Violon 8 vt, Bazuin 16 vt, Trompet 8 vt

· Manuaal I C-f''': Bourdon 16 vt, Prestant 8 vt, Holfluit 8 vt, Salicionaal 8 vt, Octaaf 4 vt, Fluit 4 vt, Quint 3 vt, Octaaf 2 vt, Mixtuur III, Cornet D V, Trompet 8 vt , Trompet 4 vt B

· Manuaal II C-f''' Open Fluit 8 vt, Bourdon 8 vt, Viola di Gamba 8 vt, Vox célèste 8 vt, Octaaffluit 4 vt, Quintfluit 3 vt, Woudfluit 2 vt, Basson Hobo 8 vt

· Koppels: P+I, P+II, I+II

· Crescendokast: II

· Speelhulpen: onbekend

· Tractuur: mechanische sleepladen

· Winddruk: onbekend, vermoedelijk als in 1903

· Bijzonderheden: Holpijp 8 vt omgedoopt in Holfluit 8 vt; Vox célèste 8 vt, Basson Hobo 8 vt van Maarschalkerweerd; Octaaffluit 4 vt in discant overblazend

Dispositie 1903

· Kastontwerp: oude kast, gesplitst

· Pedaal C-d': Contrabas 16 vt, Subbas 16 vt, Octaaf 8 vt, Violon 8 vt, Bazuin 16 vt, Trompet 8 vt

· Manuaal I C-f''': Bourdon 16 vt, Prestant 8 vt, Holfluit 8 vt, Salicionaal 8 vt, Octaaf 4 vt, Fluit 4 vt, Quint 3 vt, Octaaf 2 vt, Mixtuur III, Cornet D V, Trompet 8 vt , Trompet 4 vt

· Manuaal II C-f''' Open Fluit 8 vt, Bourdon 8 vt, Viola di Gamba 8 vt, Vox célèste 8 vt, Octaaffluit 4 vt, Quintfluit 3 vt, Woudlfuit 2 vt, Basson Hobo 8 vt

· Koppels: P+I, P+II, I+II

· Crescendokast: II

· Speelhulpen: onbekend

· Tractuur: pneumatische membraamladen

· Winddruk: P. 110 mm, I & II 90 mm

· Bijzonderheden: één magazijnbalg, drie régulateurs; Trompet 4 vt vervaardig door Maarschalkerweerd & Zoon

Dispositie 1962

· Pedaal C-f': Contrabas 16 vt, Subbas 16 vt, Openbas 8 vt, Gedekt 8 vt, Openfluit 4 vt, Bazuin 16 vt, Trombone 8 vt

· Manuaal I C-g''': Bourdon 16 vt, Prestant 8 vt, Holfluit 8 vt, Salicionaal 8 vt, Octaaf 4 vt, Fluit 4 vt, Quint 2 2/3 vt, Octaaf 2 vt, Mixtuur III, Cornet D V, Trompet 8 vt , Klaroen 4 vt

· Manuaal II C-g''' Holpijp 8 vt, Viola di Gamba 8 vt, Vox Coelestis 8 vt, Fluit Harm. 4 vt, Quintfluit 2 2/3 vt, Flageolet 2 vt, Ripiëno II, Basson Hobo 8 vt

· Koppels: P+I, P+II, I+II, I+II16', II+II 16'

· Crescendokast: II

· Speelhulpen: vaste combinaties p-mf-f-t, vrije combinatie, tongwerken af, automatisch pedaal

· Tractuur: electro-pneumatische membraamladen

· Winddruk: P. 100 mm, I 95 mm, II 84 mm

· Bijzonderheden: klavieromvang uitgebried, Openfluit 4 vt is afgezaagde Violon 8 vt; Gedekt 8 vt op supplementlade

Bronnen

· Bedrijfsarchief firma Maarschalkerweerd & Zoon

· Het Orgel, 1 juni 1887 (jg. 2 no. 6)

· Het Orgel, december 1904 (jg. 1 no 3), blz. 3

· Boer, Cor Boer & Proeskie, Theo; Orgels in Amsterdam 1 : Rooms-Katholieke en Oud-Katholieke kerken en instellingen; Amsterdam: Annie Bank, 1980.

· Dijk, Peter van, Dijk, Drs. Rogér van, Fidom, Dr. Hans, Steketee, Drs. Hans (eindred.); Encyclopedie Het historische orgel in Nederland, Deel 15 Supplement 15; Amsterdam: Stichting NIvO, 2010

· http://olvkerk.nl/ & http://moedergodskerk.nl/

· Afb. 1: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Licentie: Creative Commons CC BY-SA 4.0

· Afb. 2: Foto: Philip van den Berg

eerste versie: 10-10-2005, laatste wijziging: 29-03-2020